خانه / آشنایی با تجهیزات پزشکی / لنزهای چشمی از پانصد سال پیش از میلاد تا به امروز

لنزهای چشمی از پانصد سال پیش از میلاد تا به امروز

لنزهای چشمی  انواع و کاربردها

سال هاست که دو چشم به کمک چشمان کسانی می آیند که درست نمی بینند اما استفاده از این وسیله نجات بخش برای بسیاری دلچسب نیست.این شد که دانشمندان آن را نا مرئی کرده و به صورن لایه ای نازک و شفاف بر داخل چشم کردند.مقاله حاضربررسی کلی بر روی این عینک ها ی نامرئی دارد

با استفاده از عینک و لنز می‌توان از عوارض بیماریهای چشمی مختلفی رهایی یافت که از آن جمله می‌توان به موارد زیر اشاره نمود:‏
‏۱ـ درست بینی: به طبیعی بودن چشم اطلاق می‌شود هرگاه عضله مژگانی کاملاً شل باشد تمام اشیای دور با تمرکز واضح بر روی شبکیه می‌افتد،
‏۲ـ دوربینی: بدان علت است که طول کره چشم خیلی کوتاهتر از ارتفاع آن است در این وضعیت پرتوهای نور به اندازه کافی نمی‌شکند و در پشت شبکیه متمرکز می‌شود این حالت را با عدسی محدب تصحیح می‌کنند، ‏
‏۳ـ نزدیک‌بینی: به علت زیادی طول قدامی خلفی چشم است در این وضعیت میزان شکست پرتوها هنگام شل شدن عدسی بیش از حد است و تصویر اشیایی دور در جلوی شبکیه متمرکز می‌شود این حالت را با عدسی مقعر تصحیح می‌کند زیرا عدسی مقعر با واگرا ساختن پرتوهای ورودی نور باعث کاهش شکست آنها می‌شود،
‏۴ـ آستیگماتیسم: بر اثر تفاوت قابل توجه انحنا در صفحات مختلف گذرانده از چشم ایجاد می‌گردد مثلاً انحنای چشم در صفحه عمودی ممکن است بسیار کمتر از انحنای چشم در صفحه افقی باشد درنتیجه پرتوهای نور که با جهات مختلف وارد چشم می‌گردد در نقاطی متفاوت وارد چشم می‌شود در نقاطی متفاوت متمرکز می‌شود تصحیح این حالت به عدسی استوانه‌ای نیاز دارد،
‏۵ـ آب مروارید: بر اثر ایجاد کدورت در قسمتی از عدسی به وجود می‌آید در حال حاضر درمان انتخابی آن برداشتن عدسی و جایگزینی آن با عدسی پیوندی مصنوعی است و ‏
‏۶ـ قرنیه مخروطی: وضعیتی است که بر اثر بدشکل ساخته شدن قرنیه یا برآمدگی بارز در یک طرف ایجاد می‌شود اگر برآمدگی آن خیلی زیاد باشد مشکل شدید شکست را با هیچ عدسی شیشه‌ای واحدی نمی‌توان تصحیح کرد بهترین چاره آن عدسی تماسی است که به سطح قرنیه می‌چسبد و با ورقه‌ای از مایع اشک در جای خود می‌ماند این عدسی مسطح‌تر است و بدین وسیله برآمدگی قرنیه را جبران می‌کند به طوری که سطح قدامی عدسی تماسی؛ سطحی بسیار یکنواخت‌تر و موثرتر را برای شکست پدید می‌آورد.

BMEcenter.ir

BMEcenter.ir

مزایای لنز
لنز مزایای بهتری نسبت به عینک دارد:
۱) تصحیح آستیگماتیسمهای نامنظم،
۲) فراهم کردن میدان بینایی طبیعی، ‏
۳) عدم وجود انحرافات کروی و رنگی،
۴) کاهش بزرگ‌نمایی،
۵) کاهش آنیزومتروپیا (تفاوت در مقدار نمره عینک دو چشم) و آنیزوکوفیا (تفاوت در اندازه تصاویر در دو چشم)،
۶) کاهش تلاش تطابقی و تقاربی برای افراد دوربین،
۷) باران و مه گرفتگی،
۸) زیبایی،
۹) عدم ایجاد اسکوتوم حلقوی که در نمرات دوربینی زیاد پیش می‌آید به‌خصوص در افرادی که عمل جراحی آب مروارید انجام داده و فعلاً از عینک استفاده می‌نمایند این اسکوتوم مشاهده می‌شود و ‏
۱۰) عدم ایجاد آستیماتیسگ مایل (چون که لنز با چشم حرکت می‌کند).

موارد کاربرد لنز
۱) بهبود بینایی جایی که از عینک نتوان بهره برد مثل آستیگماتیسمهای زیاد؛ قوز قرنیه، آنیزوکونیا؛ آنیزومتروپی و غیره …،
‏۲) عدم تحمل عینک در افراد دوربین و نزدیک‌بین با نمره زیاد،
‏۳) زیبایی لنز (رنگهای متنوع)،
‏۴) کاربردهای تشخیصی: برای معاینه شبکیه؛ معاینه زاویه اتاق قدامی و …، ‏
‏۵) کاربردهای حفاظتی: سوختگیهای شیمیایی؛ به خصوص گاز خردل؛ کراتیتهای ناشی از اشعه ماورای بنفش؛ نداشتن عنبیه؛ آلبینیسم؛ جلوگیری از اثرات بخار در بعضی مشاغل،
‏۶) کاربرد درمانی در افراد مبتلا به ‏low vision،
‏۷) کنترل نزدیک‌بینی: کاربرد عدسی تماسی تا حدودی می‌تواند مانع از افزایش نزدیک‌بینی گردد،
‏۸) استفاده از لنز در ورزشکاران و‏
‏۹) کاربردهایی برای رهایش دارو.

تاریخچه لنزهای تماسی
اولین کاربرد لنزهای درون چشمی برای بیماری “‏Cataract‏” (آب مروارید) در قرن پنجم میلادی قبل از میلاد بود که توسط جراح هندی به نام “‏Susruta Circa‏” توصیف شد که شیشه‌ای با یک ابزار تیزی به درون چشم هل داده می‌شود این عمل خواباندن ‏‎(coaching)‎‏ نامیده می‌گردد که شیشه کدر که بیمار شکل و رنگ آنرا در چشمش در حین عمل می‌توانست ببیند وارد چشم او می‌گردید.
در سال ۱۵۰۸ میلادی لئوناردو داوینچی چند شکل از لنزها را ترسیم و توصیف کرد و در سالهای ۱۵۸۳  “‏Georg Bartisch‏” مباحث تازه‌ای را گشود که طرز قرارگیری لنز را با سوزن‌هایی با روش پیچشی انجام و بیان کرد اداره تحقیقات اسپانیا در همین سالها (۱۵۹۱-۱۶۳۴) جایگزینی لنزها را همراه با ایمپلنت که به احتمال زیاد در چشم مدت زیادی می‌ماند را پیشنهاد دادند که توسط دانشمندی به نام “‏Benito Dzadevaldes‏” بیان شد و مورد تحقیق وی قرار گرفت.
در سال ۱۶۳۲ “رنه دکارت” فرانسوی لنزهای تماسی قرنیه‌ای را پیشنهاد نمود و در سال ۱۸۲۷ یک اخترشناس انگلیسی به نام “جان هرشل” پیشنهاد سایش یک لنز تماسی را که به شکل سطح چشم درمی‌آید را داد در دهه اول ۱۹۰۰ لنزهای شیشه‌ای گرد ساخته شد.
در سال ۱۹۲۹ “‏Joseph Dallas‏” فیزیکدان مجارستانی روشهای گرفتن قالب از چشم زنده را کامل نمود و با این توصیف که لنزهایی می‌توانند ساخته شود تا به‌طور بسته به ویژه با ‏sclera‏ شکل بگیرد.
در سال ۱۹۳۶ ‏William Feinbloom‏ چشم پزشک آمریکایی اولین لنزهای تماسی پلاستیکی را ساخت در سال ۱۹۳۹ استفاده از آن در آمریکا شروع شد و در سال ۱۹۴۵ ‏AOA‏ (سازمان چشم‌پزشکی آمریکا) به‌طور رسمی پیشرفت و رشد در زمینه لنزهای تماسی را به عنوان یک بخش از حوزه چشم‌پزشکی به رسمیت شناخت. در سال ۱۹۴۹ اولین ایمپلنت موفقیت‌آمیز درون چشمی با لنزها انجام شد.
در سال ۱۹۵۰ دکتر “‏George Butterfield‏” (چشم پزشک) یک لنز قرنیه‌ای تماسی را طراحی کردند.
در سال ۱۹۶۰ “‏Drahoslav Lim,Otto Wichterle‏” لنزهای تماسی نرم و قابل جذب آب از جنس پلاستیک را مورد آزمایش قرار دادند.
در سال ۱۹۷۱: لنز نرم برای تجارت در آمریکا مورداستفاده قرار گرفت.
در سال ۱۹۷۸: اولین لنزهای تماسی (هلالی) ‏toric‏ در امریکا به بازار عرضه شد.
در سال ۱۹۷۹: اولین لنزهای تماسی ‏RGP‏ از جنس کوپلیمر ‏PMMA‏ و سلیکون برای پخش به بازار عرضه شد که این لنزهای آکریلات ـ سلیکونی هنوز مورد استفاده‌ است‏
در سال ۱۹۸۰: لنزهای تماسی روزانه مختصر رنگی به بازار آمد.
در سال ۱۹۸۱: لنزهای تماسی ممتد ‏‎(extended)‎‏ ارایه شد.‏
در سال ۱۹۸۲: اولین لنزهای تماسی روزانه دو کانونی به بازار آمد.
در سال ۱۹۸۳: اولین لنزهای تماسی ‏RGP‏ مختصر رنگی عرضه شد.‏
در سال ۱۹۸۷: لنزهای تماسی نرم یک بار مصرف به بازار آمد و نیز یک لنز نرم غیروابسته به رنگ چشم عرضه شد و همچنین در همین سال اولین لنزهای تماسی چندگانه (هدف) ساخته شد و همچنین یک فرمول جدید از ماده آکریلات – فلوئور و سلیکون برای لنزهای ‏RGP‏ به بازار عرضه شد.
در سال ۱۹۹۲: لنزهای تماسی مختصر رنگی یک‌بار مصرف به بازار آمد.
در سال ۱۹۹۵: لنزهای مصرفی (یک‌بار مصرف) روزانه و همچنین لنزهای ‏RGP‏ با محتوای سلیکون کم و آکریلاتهای فلوئوروسلیکون ‏‎(fluorosilicone)‎‏ با ‏DK‏ بالا به بازار عرضه شد.
در سال ۱۹۹۶: اولین لنزهای مصرفی جاذب ‏UV‏ در آمریکا مرسوم شد.
در سالهای اخیر هم بیشتر مطالعات روی لنزهای تماسی از جنس پلیمر با ترکیبات مختلف شیمیایی برای بدست آوردن نتایج مطلوبتر و زیست سازگاری بهتر با چشم و قابلیتهای ‏DK‏ بالا (قدرت نفوذ اکسیژن)؛ جذب آب؛ خواص مکانیکی؛ اپیتیک و … است.‏
براساس آمار و ارقام در دهه ۹۰ حدود ۳۰ میلیون آمریکایی از لنزهای تماسی بهره بردند که حدود ۸۰ درصد این لنزها از نوع لنزهای نرم هیدروژلی بود.

طبقه‌بندی لنزها ‏‎(lenses class)‎
دو نوع لنز در ساختمان چشم گذارده می‌شود که کاربردهای ویژه خود را دارد:
۱ـ لنزهای تماسی ‏‎(contact lenses)‎‏ و ‏
‏۲ـ لنزهای درون چشمی ‏‎(intraocular lenses)‎

  ویژگیهای لنز

 سازگاری

لنزهای بالا چون با بافت بسیار حساسی در تماس است باید خصوصیات ایده‌آلی را داشته باشد.
۱ـ سازگاری بافتی
لنزهای چشمی بایستی از نظر شیمیایی خنثی باشد و واکنشهایی مانند التهاب؛ عفونت؛ و پاسخ ایمنی ایجاد نکند؛ سرطان‌زا نبوده و در محیط بدن دچار تجزیه نشود.
۲ـ سازگاری اپتیک
بایستی تمام خواص اپتیک عدسی طبیعی در لنزهای درون چشمی را داشته باشد کاملاً شفاف بوده و تفکیک اپتیک بالایی داشته و قادر باشد امواج فوق بنفش را جذب کند در صورتی که بتواند فواصل مختلف را فوکوس کند بسیار ایده‌آل است.‏
‏۳ـ سازگاری مکانیکی
درمقابل فشارهای مکانیکی هنگام ساختن لنز مقاوم باشد و نیز قابلیت انعطاف آن به‌گونه‌ای باشد که هنگام قرار دادن در چشم آسیبی نبیند. علاوه بر مشخصات مشترک فوق آنچه لنزهای قابل انعطاف را از لنزهای غیرقابل انعطاف متمایز می‌سازد تنها توانایی تا شدن و تغییرشکل نیست بلکه بایستی سریع شکل و ابعاد آنها به حالت اولیه برگردد خصوصیات فوق وابسته به ترکیب ماده سازنده این لنزها است که در انواع مختلف لنزها شرح داده می‌شود.

طبقه‌بندی لنزهای تماسی
به‌طورکلی لنزهای تماسی براساس ویژگیهای فیزیکی و شیمیایی به سه دسته طبقه‌بندی می‌شود:
الف) لنزهای نرم
ب‌) لنزهای سخت
ج‌) لنزهای RGP
که مختصراً توضیحاتی در هر سه مورد خواهیم داد.

 لنزهای نرم ‏‎(soft lenses)‎
لنزهای تماسی نرم هیدروفیلیک یا آبدوست و محدوده محتوای آب در آنها بین ۳۸ تا ۷۵ درصد و بالاتر است و باعث افزایش انتقال اکسیژن می‌گردد اما پایداری و دوام لنز کاهش می‌یابد (با محتوای آب). حدود ۸۰ درصد از لنزهای تماسی مصرفی بازار از این نوع و از جنس پلاستیک نرم؛ منعطف؛ به نام ‏PMMA‏ است ساخته می‌گردد. این لنزهای نرم الاستیسیته و انعطاف‌پذیری‌شان منوط به توانایی جذب آبشان است.
‏HEMA‏ با اتیلن گلیکول دی متاکریلات لینک می‌گردد به‌علاوه با ‏pvp‏ (پلی ‏N‏- وینیل پیرولیدون) تا محتوای آب لنز به ۶۰ درصد برسد لنزهای از جنس ‏HEMA‏ پایدار؛ شفاف؛ غیرسمی؛ غیرآلرژیک؛ و از لحاظ نوری مطلوب است مواردی باید دقت گردد:
۱ـ لنزهای تماسی نرم باید در زمان گذاردن درون چشم با قرنیه به‌طور خوبی ‏fit‏ گردد لنزهای تماسی که شیب‌دار است و خوب با سطح قرنیه ‏fit‏ نشده‌ است موجب عوارضی مانند ادم قرنیه و کاهش گردش جریان اشک می‌گردد. لنزهایی که حرکتی هموار و صاف روی قرنیه به اندازه کافی ندارد موجب عوارض و مشکلاتی می‌گردد بنابراین ‏fiting‏ مناسب مهم است.
۱ـ وجود اشک کافی در زمان گذاردن لنز تماسی،
۲ـ سایر لنز باید به اندازه مناسب باشد لبه و انحنای پری فرال روی بافت ملتحمه و قرنیه باید موردبررسی باشد،
‏۳ـ عامل جریان حرکت و مرکزیت: فقدان حرکت لنز را روی چشم به علت اینکه لبه‌ها و انحنای پری فرال مرکز لنز نمی‌تواند قرنیه را لمس بنماید، وجود دارد،
‏۴ـ به عکس بالا حرکت بیش از حد لنز هم قرنیه را خراش می‌دهد و هم پلک را آسیب می‌رساند و‏
‏۵ـ یک لنز تماسی باید خوب پرداخته گردد.
قدرت لنز برابر است با اختلاف منحنی سطح جلویی لنز و سطح عقبی لنز. که این در طراحی یک لنز باید مدنظر باشد. یک لنز تماسی تراش داده شده شکمی اپتیک بهتری نسبت به لنزهای تماسی نرم با روش تولید ‏spin-cast‏ (ریخته‌گری دورانی) دارد. (به علت داشتن سطوح مناسبتر).
لنزهای نرم به انواع مختلفی تقسیم می‌گردد:
۱ـ لنزهای نرم روزانه ‏‎(daily wear)‎‏: فقط در ساعات بیداری شخص مورداستفاده است.
۲ـ لنزهای دائمی ‏‎(extended wear)‎‏: ۲۴ ساعت در چشم قرار دارد و می‌تواند به مدت ۳۰ روز هم در چشم بماند.
۳ـ لنزهای یکبار مصرف: نیاز به نگهداری ندارد و به صورت پاره‌وقت در چشم قرار می‌گیرد و پس از بیرون آوردن از چشم باید دور انداخته گردد.
۴ـ لنزهای رنگی: وجود رنگ باعث می‌شود که رویت آن در هنگام گذاردن و خارج نمودن ساده‌تر باشد بیشتر کاربرد این لنزها جنبه زیبایی داشته و برای تغییررنگ عنبیه چشم از آن بهره می‌برند.

 – انواع مواد لنزهای تماسی هیدروژلی نرم
Etafilcon A‏: (‏HEMA‏ با سدیم متاکریلات و ۲ـ اتیل هیدروکسی متیل ـ ۱ـ۳ـ پروپان دی ال تری متاکریلات)
‏Vifilcon A‏: (پلیمر متاکریلات اسید با اتیلن گلیکول دی متاکریلات و ‏HEMA‏ و ‏N‏- وینیل پیرولیدن)
‏Tefilcon‏: (‏HEMA‏ پلیمریزه شده و با اتیلن گلیکول دی متاکریلات ‏Cross link‏ شده)
لیزوزیم یک پروتئین مهم در اشک، دارای چسبندگی قوی و با لنزها در تماس است با تکنیکهای ردیابی رادیویی؛ اسپکتروسکوپی فوتوالکترونی اشعه ایکس؛ و میکروسکوپهای لیزری و غیره قابل مشاهده است.
اتصال لیزوزیم با لنزهای تماسی یونی با محتوای آب بالا مانند ‏Etafilcon A؛ ‏Viflcon A‏ نشان داد که درجه نفود لیزوزیم در لنز ‏Etafilcon A‏ بیشتر از دومی است اما با اتصال لیزوزیم با لنز اولی یک فرایند جذب سطحی روی داد.‏
دو مبنا برای توسعه هیدروژلهای با قابلیت نفوذ بالا وجود دارد:
۱ـ طراحی موادی با محتوای بالای آب که اکسیژن موردنیاز قرنیه را عبور دهد و ‏
‏۲ـ توسعه هیدروژلهایی با قابلیت عبور اکسیژن بالا با هیدروژلهای پایه سلیکونی.
ویژگی‌های این نوع لنزهای هیدروژلی پایه سلیکونی شامل موارد زیر است:
۱ـ قابلیت نفوذ بالای اکسیژن،
‏۲ـ انعطاف‌پذیری بالا و سختی کم و ‏
‏۳ـ قابلیت خیس شوندگی کم.
‏‎(PDMS)‎‏ پلی دی متیل سیلوکسان به علت مدول الاستیسیته پایین، شفافیت نوری و قابلیت نفوذ بالای اکسیژن که ۵۰ برابر بیشتر از هیدروژلهای برپایه پلی ‏HEMA‏ و ۱۵ برابر بیشتر از هیدروژلهای با محتوای آب بالا به عنوان ماده پایه این نوع لنزها است. اما ایرادی که ‏PDMS‏ دارد یکی هیدروفوبیک بودن آن و غیرقابل حل بودن در مونومرهای هیدروفیلیکی است.
لنزهای تماسی ‏extended‏ برمبنای پلی متیل سیلوکسان با عامل متاکریلاتی است البته امروزه هیدروژلهای با قابلیت نفوذ بالای اکسیژن برپایه ‏‎[-(CF2)H]‎‏ مورد بررسی قرار دارد فلوئورینات موجود در پلیمر بالا و در زنجیره سیلوکسانی وقتی با مونومرهای هیدروفیلیکی همانند ‏DMA‏ کوپلیمره گردد باعث شفافیت؛ افزایش قابلیت خیس‌شوندگی؛ و افزایش نفوذپذیری اکسیژن می‌شود.

مزایای لنزهای سیلیکون‌دار
۱ـ این لنزها می‌تواند با رنگ ‏fluorescein‏ بدون ایجاد لکه استفاده گردد،
‏۲ـ از لحاظ اپتیکی بسیار مناسب است، ‏
‏۳ـ برای رهایش مواد دارویی مناسب است،

مواد با محتوای سلیکون رهایش بهتری را نشان می‌دهد ‏‎(Balafilcon A, lotrafilcon A)‎

گروه‌بندی ‏FDA‏ برای مواد لنزی:
گروه ‏I‏: مواد لنزی غیریونی با محتوای آب کم
گروه ‏II‏: مواد لنزی غیریونی با محتوای آب بالا
گروه ‏III‏: مواد لنزی یونی با محتوای آب کم
گروه ‏IV‏: مواد لنزی یونی با محتوای آب بالا

‏۴ـ با روش استریلیزاسیون خشک یا مرطوب استریلیزه می‌گردد و ‏
‏۵ـ زمانی که مقدار آب آن کمتر از ۵/۰% برسد منحنی پایه لنز با خیس شوندگی تغییر نمی‌کند.

مشکلات لنزهای پایه سلیکونی
۱ـ ممکن است کم شدن چرخش در هنگامی که قطر به ۱۱ میلی‌متر می‌رسد وجود داشته باشد،
‏۲ـ سطح هیدروفوبیک آنها مشکل‌زا است و ‏
‏۳ـ رسوبات موجود در روی لنزهای سلیکونی می‌تواند بینایی را کاهش دهد و باعث آسیب چشم و لنز شود.
‏O2‎‏ و ‏CO2‎‏ به راحتی از لنز لاستیکی سلیکونی عبور می‌نمایند اما مایعات نمی‌تواند جدول (۳) مقدار عبوردهی گازهای بالا را نشان می‌دهد.‏
‏ لنزهای در حال تحقیق امروزی از نوع ‏flour polymer‏ انعطاف‌پذیر است. این نوع لنزها (‏FFP‏) کوپلیمری از فلوئورو (باعث افزایش قابلیت نفوذ اکسیژن می‌گردد) و وینیل پیرولیدون (که قابلیت خیس شوندگی یا نم‌پذیری دارد) و متاکریلات (سختی را زیاد می‌کند) ساخته شده که غیرهیدراته و انعطاف‌پذیر است اما هنوز تحت بررسی قرار دارد و به بازار نیامده‌ است.

 لنزهای سخت ‏‎Hard lens
‎این لنزها نسبت به دیگر لنزها قابلیت انعطاف‌پذیری کمتری دارد اما بهترین دید بینایی را نسبت به سایر لنزها دارد. راحتی کمتری نسبت به لنزهای نرم اما دوام بیشتری نسبت به آنها دارد لنزهایی که کوچکتر و نازکتر ساخته می‌شود، بهتر است.‏

مواد لنزهای تماسی سخت
در ابتدا از جنس ماده ‏PMMA‏ (پلی متیل متاکریلات) ساخته شد که یک بیوماتریال اپتیک عالی به حساب می‌آید اما دارای قابلیت کم نفوذ اکسیژن است. اما از کوپلیمرهای متیل متاکریلات با متاکریلاتهای ‏siloxanyl alkyl‏ استفاده شد تا نقص بالا را جبران نماید البته از ماده فلوئورین هم امروزه استفاده می‌شود که در حال تحقیق و مطالعه است. پیش ماده فلوئورو آلکیل ـ متیل متاکریلات دارای قابلیت نفوذ اکسیژن بالا و خصوصیات بهتر سطحی نسبت به لنزهای سخت محتوی غیرفلوئورین است.لنزهای تماسی سخت از جنس ‏PMMA‏ هیدروفوبیک و دارای زاویه تماس ۶۰-۷۵ درجه است و به علت این زاویه تماس بالا خیس شوندگی سطح مشکل ایجاد می‌کند به دلیل هیدروفوب بودن میکروارگانیسمها و سلولهای التهابی به سطح آن می‌چسبد.

ساختار شیمیایی ماده پایه لنزهای سخت تماسی ‏‎(PMMA)‎
‎-CH2-CCH3(COOCH3)-[-CH2-CCH3(COOCH3)-]-CH2-CCH3 (COOCH3)-

روش سنتز
‏C6H6+C3H6=C(CH3)2O=C(CH3)2OHCN+HCN=C(CH3)2CONH2-H2SO4=
C CH3 CH2 COOCH3= -[CH2-CCH3(COOCH3)-]

‎از مشخصات دیگر این نوع لنز ‏‎(PMMA)‎؛ ضریب انکساری ۴۹/۱ است .

 لنزهای ‏‎(Rigid Gas Permeable) RGP
این نوع لنزها برای بهبود دید چشم و همچنین دارای کیفیت بافتی و فیزیکی بهتری نسبت به ‏PMMA‏ است. موارد مورداستفاد متداول شامل سلولز استات بوتیرات ‏‎(CAB)‎، سلیکون، اکریلات، سلیکون لاستیکی، استیرن، فلوئور و پلیمرها است.

لنز ‏CAB
اگرچه این لنزها قابلیت نفوذ اکسیژن کمتری نسبت به کوپلیمر سیلوکسانیل آلیل متاکریلات دارد اما مقاومت به خراشیدن کمتری دارد و با تغییرات رطوبت منحرف و تاب برنمی‌دارد.
درمقابل لنزهای تماسی سخت این لنزها دارای کشش سطحی کمتر از ۳۸% و زاویه خیس‌شوندگی ۵/۱۸ درجه است که اجازه نم‌پذیری بهتر؛ و انعطاف‌پذیری بیشتر را می‌دهد. راحتی این لنزها بین دو لنز نرم و سخت است.

مزایای لنزهای ‏RGP‏ نسبت به لنزهای قبلی
۱ـ ایجاد عفونت کمتر،
۲ـ دید بینایی بهتر،
۳ـ تجمع رسوب کمتر،
۴ـ حمل آسانتر و ‏
‏۵ـ قابلیت عبوردهی خوب اکسیژن.‏
اما این لنزها معایبی را هم به همراه دارد از جمله؛ لنزهای ‏RGP‏ فاصله بیشتری را نسبت با بقیه لنزها با قرنیه چشم دارد و کمترین حساسیت را نسبت به قرار گرفتن مواد خارجی در زیر لنز خواهد داشت.

ویژگیهای یک لنز تماسی خوب
آسایش و ناراحت ننمودن لنز از مهم‌ترین ویژگی‌های یک لنز خوب است. سطوح لنز باید خیس باشد (نمناکی یا خیسی؛ ‏wetness؛ به ‌وسیله زاویه نمناکی با ریختن یک قطره آب روی ماده محاسبه می‌شود) زاویه هرچه بزرگتر باشد ماده آب دوست‌تر خواهد بود مواد آب‌گریز زاویه نمناکی کوچکتری دارد که اغلب لنزهای مصرفی را از این نوع می‌سازد. علاوه بر این لنز باید قابلیت جذب آب را داشته باشد چون اگر لنز دهیدراته گردد باعث شکننده شدن؛ چروک خوردن و سفت شدن قرنیه می‌گردد.
لنز تماسی باید توانایی عبور اکسیژن و مونوکسید کربن را داشته باشد همچنین باید قادر باشد گاز دی‌اکسید کربن را دفع نماید اگر عبور گازها کافی نباشد عارضه تورم قرنیه ‏‎(corneal swelling)‎‏ را مشاهده خواهیم کرد. همچنین سطوح لنزها باید در برابر دفع پروتئینهای اشکی مقاوم باشد چون دفع پروتئین باعث کاهش بینایی و تحریک چشم می‌گردد لنز نه هیدروفوبیک و نه لیپوفیلیک باید باشد درنهایت اینکه باید دارای مروفولوژی عالی باشد.‏

BMEcenter.ir

BMEcenter.ir

تا به اینجا سه طبقه از لنزها و تاریخچه انها مورد بررسی اجمالی قرار گرفت که اختلاف عمده آنها نسبت برخوردشان با بدن در زمانهای مختلف و همچنین مدت پایداری آنها در بدن انسان است. برخوردهای متداول آنها شامل موارد زیر می‌شود:

رسوب پروتئین، اتصال لیپیدها، جذب آب و چند برخورد دیگر مانند زائده بزرگ بافت ملتحمه، قرمزی حاد چشم در اثر تماس لنز، زخم پری فرال، keratitis microbial ، سوزش قرنیه.
پروتئینها مواد آلی که در اشک چشم وجود دارد به لنزهای تماسی اتصال می‌یابد و باعث کدر شدن لنز می‌شود. لیپیدها هم جزئی از اشک است که به سطح لنزها می‌چسبد.
جذب آب
تقریبا در مورد لنزهای تماسی نرم و هیدروژلها روی می‌دهد این لنزها آب را جذب می‌کند و بدین‌ترتیب سطح بیرونی چشم را خشک می‌سازد. موارد دیگری شامل میکروسیستهای قرنیه، hyperaemia ملتحمه، عروق جدید قرنیه با برخوردهای بیولوژیک از تبادلات اشکی، دسترسی به اکسیژن، متابولیسم قرنیه، مورفولوژی اندوتلیال و اپی تلیال و حساسیت مرتبط است.
همانطور که می‌دانیم قرنیه یکی از اجزای بدن است که بدون رگ است بنابراین بافت مذکور، متابولیسم و نیازهای خود را از محیط درونی و بیرون چشم با واکنشهایی بر طرف می‌کند.
یک لنز باید ویژگیهای نیازمندی قرنیه به این عناصر چه از لحاظ نفوذ و انتقال و چه از لحاظ مکانیکی و اپتیک را دارا باشد. نداشتن یا مطلوب نبودن لنز در تهیه این ویژگیها باعث نا سازگاری لنز با بدن و ایجاد مشکلاتی در چشم خواهد شد.
امکان چند برخورد بیولوژیک
آلودگی باکتریایی باعث عفونتهایی جدی در بیماریهای چشمی می‌شود. GPC ( زائده بزرگ بافت ملتحمه) یک بیماری چشمی آلرژیک است این بیماری حاصل تکرار مجدد ارتباط لنز با چشم به علت حداکثر بودن اصطکاک بین پلکها و اتصالات بیشتر رسوبی است. CLARE  ( قرمزی حاد چشم )  باعث  التهاب قرنیه و درد حاد  می‌شود که تنها بعد از یک دوره استراحت در زمان گذاردن لنزهای تماسی هیدروژلی دایم اتفاق می‌افتد البته ارتباط زیادی بین CLARE  و حضور باکتریهای گرم منفی وجود دارد.
عفونت گرم منفی دربیماری که از لنز چشمی یک بار مصرف استفاده بی مورد کرده است، روی می‌دهد.
CLPU ( زخم پری فرال ) هر زمانی می‌تواند روی دهد اما عموما با گذاردن لنزهای تماسی دائم همراه است. CLPU به صورت خراش‌های (lesion ) مدور با کمتر از  ۲ میلی‌متر در قطر در قرنیه  است. یک برخورد دیگر keratitis است که ایجاد زخم قرنیه می‌کند و باعث فقدان بینایی می‌شود. این عارضه مستقیما با Pseudomonas aeruginosa ، پاتوژن گرم منفی مرتبط است و یک لایه زنده را برای جلوگیری ایمنی هومورال و سلولی، آنتی بیوتیکها و سورفاکتانتها ایجاد می‌کند.
پیچیدگیهای عفونی
عفونت میکروبی قرنیه در آماری در ۲۱ نفر از ۱۰ هزار نفر افرادی که از لنزهای تماسی دائمی استفاده می‌کردند و در مورد ۴ نفر از ۱۰ هزار نفری که از این لنزها به صورت روزانه استفاده می‌کردند، یافت شد. این عفونتها نشانه‌هایی از درد چشمی و فوتوفوبیا را به همراه دارد و همچنین مشاهدات بالینی همانند نقص اپی تلیال قرنیه همراه با فیلتراسیون التهابی، تخلیه ملتحمه، تورم پلک و….
عفونت قارچی همراه با لنز تماسی چشمی
لنزهای تماسی در یک نگاه خطرناک است. زمانی که خراش‌ها رفتار تهاجمی از خود نشان می‌دهد باید لنز را سریع از چشم بیرون آورد و جهت کاهش عفونت باکتریایی دیگرمورد استفاده قرار نداد. عفونت قرنیه با لنز تماسی، عمدتا باکتریایی است که به علت Pseudomonas aeruginosa گرم منفی، Staphylococous aureus گرم مثبت یا Staphylococous epidemidis ایجاد می‌‌شود. البته باکتریهای دیگری نیز عامل آن ناشناخته است.
روشهای درمانی این باکتریها با کشت دادن آنها روی خون، آگارهای صدفی دریایی، بر روی واسطه subouraud (برای قارچ ) یا روی واسطه thioglycolate (برای موجودات غیر هوا زی) که با آغشته کردن گرم آلوده برای ارزیابی میکروسکوپی آغاز شد که با برش قسمتی از قرنیه زخم شده همراه است درمان دو جانبه نیز برای آمینو  گلیکوسیدها  (جنتامایسین، توبرامایسین، آمیکاسین) تهیه و فراهم شدتا به باکتری گرم منفی وcephalosporin ها حمله کند و همچنین  cefazolin یا vancomycin نیز برای حمله به باکتریهای گرم مثبت مورد استفاده قرار گرفته است. البته  روش تک درمان هم  در سال ۱۹۹۰ با استفاده از  آنتی  بیوتیکهای fluoroquinolone (ofloxacin و … ) مطرح شد به ویژه وقتی که خراش‌ها کوچک ( ۲ میلی‌متر) است، این مواد مؤثر نشان داده است.
عفونت  Acanthamoeba
درد زیاد چشمی ناشی از تماس لنز با آب غیر استریل یا  وقتی که epitheliopeathy غیر طبیعی یا neuropathy پری فرال رادیال قرنیه مشاهده شود، اتفاق می‌افتد.
۴ دارو برای این عارضه عفونی یافت شده است:
۱) آنتی بیوتیکهای آمینو گلیکوزیدی،
۲) Anti fungal،
۳)  Anti parasitic و
۴)  Anti septic/ bioside Cationic.
زیست سازگاری سطوح
دانشمندان علم بیولوژیک روی ترکیبات لایه اشک چشم به خصوص در زمینه ساختارها و برخوردهای بین ترکیبات لایه اشکی همانند پروتئینها و لیپیدها تحقیق کردند تا بتوانند موضوع و دانش بیشتری را در زمینه تشکیل یک لایه اشک پایدار به‌دست آورند. اگر یک لنز تما سی را برای دومین بار پیاپی در چشم بگذاریم، سطوح لنز تماسی زیاد (ژرف) می‌شود و به‌طور برگشت ناپذیری به‌وسیله جذب پروتئینهای لایه اشک تغییر می‌کند سپس پروتئین جذب شده به صورت یک سطح جدید گوناگون اصطلاحا یک لایه زیستی(bio-film )، pellicule یا رسوب‌های خیلی ساده در می‌آید.
یک سری از سنجشهای بیوشیمیایی می‌تواند این مقدار رسوب پروتئینها را روی لنز تعیین کند.
جلوگیری از آلودگی باکتریایی
آلودگی باکتریایی لنزهای تماسی راهنمایی جهت توسعه پاسخهای زیان آور شامل علائم شرایط تهدید microbial keratitis ( mk ) و شرایط التهاب لنز تماسی که باعث قرمز شدن حاد چشم  (CLARE ) یا باعث زخم پری فرال ( CLPU ) یا تراوش keratitis ( IK ) می‌شود. جلوگیری از آلودگی باکتریایی یا کاهش در تعداد آنها روی این پاسخهای مضر، یک اثر مهم خواهد گذاشت. در ابتدا باید چسبندگی و اتصال باکتریایی را با لنز تماسی در دو محیط invitro  و invivo  آزمایش و مورد بررسی قرار گیرد. در مطالعه‌ای محققان همه مواد را با Cytotoxicity ( سمیت‌زایی) در محیط invitro آزمایش کرده و آنهایی را که غیر سمی بود را برای آزمایش anti-adhesive جدا کردند و سپس در محلولی ( رشد باکتری ) لنزها را قرار دادند و تر کیبات ضد چسبندگی را به محلول افزودند این ترکیبات قادر بود از اتصالP. aeruginosa و S. aureus با لنز های تماسی جلوگیری کند و مشاهده نمودند این ترکیبات قادر به جلوگیری از رشد باکتری ویژه در محلول نیز هست.
بعد از آزمایشات بالا در محیط in-vitro این لنزها را روی محیط in-vio در حیوانات کار گذاشته شده است تا علائم و نشانه هایCLARE  قابل مشاهده و اندازه‌گیری شود. لنزها با ترکیباتی از مواد مورد آزمایش قرار گرفته می‌شود تا پا سخ CLARE نمایش داده شود. البته لنزهای تماسی نرم (هیدروژلها) با قابلیت نفوذ بالای اکسیژن این پا سخها را نشان نمی‌دهد یا کمتر نشان می دهد.
علم بیولوژیک
دانش فرآیندهای بیولوژیک چشم می‌تواند به‌طور موفقی باعث اصلاح بینایی چشم و سیستمهای حفاظت چشم و به طور مؤ ثری از التهاب و عفونت های چشمی جلوگیری یا درمان کند.
ویژگی پاسخ التهابی به microbial keratitis
چشم یک جایگاه ممتاز ایمنولوژیک است که حتی یک حادثه کوچک ا لتهاب‌زا می‌تواند باعث آسیب بینایی شود. دانش حفاظت مکانیزمهای ملکولی باعث تصفیه میکروبی می‌شود.  تنظیم و نقش سلولهای التهابی و opoptosis (مرگ برنامه ریزی شده سلولی) بسیار مهم است تا بهترین استراتژی جهت کنترل رفتار عفونت چشمی و التهاب های مربوط به آب طراحی شود. عفونت میکروبیال قرنیه وقتی اتفاق می‌افتد که میکرو ارگانیسمها به قرنیه وارد و باعث تخریب در سطح چشم شود.
در هنگام عفونت باکتریایی قرنیه، پلی مرفونوکلئوزها ( PMN ) خارج می‌شود (infiltration ) تا به حذف کردن ارگانیسمهای مهاجم کمک کند. سرعت infiltration این PMN (همانند لکوسیتها) به از بین رفتن باکتری های عفونی تا از بین رفتن کامل آنها، بستگی دارد. برای عفونت های قرنیه به‌وسیله p.aeruginosa ، exotoxin  های باکتریایی و پروتئازها، اولین پاسخ میزبان به آنها تحریک PMN ها به وسیله تولید نا مناسب cytokin های التهابی است که باعث آسیب قرنیه می‌شود.
(Cytokin ها، میانجی های پپتیدی است که به‌وسیله سیستم ایمنی بدن هدایت می‌شود و در پا سخ التهابی هم زیان آور و هم مفید است. مقدار cytokin / chemikin  برای پاسخ به عفونت یا التهاب بحرانی است اگر مقدار آن غیر تعادلی شود، فعالیتهای سلولی نامناسب و تخریب بافتی می‌شود مطالعات اخیر نشان داده ا ست که یک سری از chemokin ها و لیپیدهایbioactive  قادر به ایجاد کیموتاکتیک لکوسیتهای ویژه است.)
شدت عفونت به بیان این کلید cytokin / chemokin ( به‌ویژه  cytokin های ضدالتهابی، IL-6 ،IL-16 ، chemokin های MIP-2 و KC  ) مرتبط ا ست. سایتوکین ضد التهابی TNFa نقش بسزایی را در keratitis ندارد و تنها در التهاب های طولانی تاثیر گذار است.
بی‌اثرسازی MIP-2 قادر خواهد بود تا پاسخ التهابی را در کاهش سختی عفونت متوقف کند.
از طرفی محققان در موش همراه با ژن IL-6 مشاهده کردند که سایتوکین نقش بحرانی در کنترل و تفکیک P.seudomonas kertitis به‌ویژه در تصفیه باکتریایی و به‌کارگیری PMNs و ا لتیام اپی‌تلیال دارد.
ویژگی پاسخ چشم به Herpes simplex
اگر چه عفونت باکتریایی در چشم منبع مهمی از التهاب چشم است، ویروسهایی مانند Herpes simplex ( HSV) نمونه اول یکی از عامل های مهم keratitis microbial و کوری چشم در جهان است. آماری نشان می‌دهد که این ویروس عامل ۷ درصد رد پیوند در استرالیا در هر سال است.
حاصل HSK ( Herpes. s. keratitis ) باعث جمع شدن و جمع آوری کردن خراش‌ها می‌شود ا لبته مکانیزم آن هنوز مشخص نیست و دانش زیادی در این زمینه وجود ندارد. ارتباط بین apoptosis، التهاب، آشکار شدن خراش‌ها هنوز نامعلوم است. این خراش‌ها باعث آسیب رساندن به چشم از جمله زخمهای منجر به کوری و آسیب بینایی می‌شود. از لحاظ مورفولوژیک HSV keratitis موجب apoptosis  در سلولهای اپی تلیال قرنیه می‌شود، اما از لحاظ ملکولی سلولهای مثبت  TUNEL به صورت apoptosiscally   در ابتدا تحریک می‌شود و سپس از اتفاق افتادن آن جلوگیری می‌کند. این تغییرات در  apoptosis سلولهای اپی تلیال قرنیه در زمان HSK  ممکن ا ست به فرآیندهای پاتولوژیک بیماری کمک کند.
ویژگی پاسخ چشم به fungal keratitis
تحقیقات اخیر نشان داده است که سه نمونه قارچ باعث keratitis می‌شود:
۱)  Curvalaria،
۲) Fusarium و
۳) Aspergillus.
همه این قارچ‌ها قادر به تولید پروتئازهایی است که می‌تواند کلاژن را تخریب و باعث تاثیرگذاری روی محیط داخل شود. این پروتئازها، پروتئازهای serime  اولیه همراه با مشارکت تعدادی متالوپروتئیناز است. محققان نشان دادند که در زمان fungal keratitis در یک خرگوش، متالو پروتئینازهای سلول قرنیه بر پروتئازهای fungal غلبه دارد. این کار برای اولین بار  منبع و ذات تجزیه آنزیماتیک stroma  (بخش میانی قرنیه ) را در زمان fungal keratitis نشان داد.
در یک آزمایش، ۶ نمونه قارچ ( fusarium sp.، Exophialjeanselmi ،  penicllium spp.، Aspergillus niger ، paecilomyces spp ، altenaria spp ) با ۴ نمونه لنز از نوع تماسی نرم مورد بررسی قرار گرفت محتوای آب لنزها ۵۸ و ۳۸ درصد است و در مدت یک روز در چشم قرار گرفته بود.
همه قارچها به شکل سوسپانسیونی بدست آمد و محیط کشت موردنظر، آگار دکستروز و در دمای ۴ درجه سانتی گراد در یخچال نگهداری شد و در روی اشخاص ۲۰ تا۳۰ سال با عملکرد اشکی نرمال با پاتولوژی چشمی متفاوت از هم تست شدند. از یک بشقاب محدبی شکل SDA استفاده کرده که به ۴ بخش تقسیم می‌شد و در هر بخش هر یک از لنزهای تماسی گذاشته شده درچشم و نگذارده شده درچشم یا تازه با محتوای آب بالا و پایین گذارده می‌شود. سپس یک قطره از سوسپانسیون قارچی را روی لنز می‌ریزیم (زیر هود ) و سپس با میکروسکوپ دو چشمی مورد برسی قرار می‌گیرد.
نتایج
fusarium spp به صورت رشته‌های سفید- کرکی در یک لنز تما سی دائم مشاهده شد. این ظاهر لجن دار یا لیز مربوط به چگونگی تولید این قارچ است که هنوز به صورت هاگ (تخمک ) قارچ به نظر می‌رسد.
penicillium spp.  به علت اهمیت آن در توسعه آنتی بیوتیکها بیشتر شناخته شده ا ست که به صورت رشته‌های آبی رنگ روی لنزهای تما سی نرم رشد می‌کند.
aspergillus niger هم نوعی قارچ شناخته شده است که به صورت رشته‌های سیاه رنگی است که در هنگام توسعه و گسترش ظاهر زرد رنگی به خود می‌گیرد.
البته aspergillus spp. هم مشابه penicillum spp.  است و به‌صورت رشته‌های آبی رنگی قابل مشاهده است ولیکن این قارچ در مناطق گرمسیری (بخصوص ) مرسوم ا ست البته بیشتر کلونیهای قارچی تاریک رنگ است بجز fusarium spp که کرم- سفید رنگ بود، و برای تشخیص دیگر قارچها راهنمای خوبی بود بدین صورت که penecillium spp.  به‌طور واضحی برآمده همرا ه با گودیهای عمیقی بود در  حالیکه fusarium spp و altermaria spp دارای توپوگرافی مسطحی بود.
Exophialajeanselmei و penicillum spp ترشح قهو ه ای رنگی از خود به‌جا می‌گذارند. نتیجه این که هیچ تفاوت مشخصی بین لنزهای با آب بالا و کم در برابر رشد قارچ مشاهده نشد اما ممکن است که فراوانی مواد مغذی به‌وسیله آگار یک عامل پوششی برای مشاهده اختلاف این دو نمونه لنز با شد. البته اخیرا نشان داده شده که فرصت رشد قارچ همراه با یک قالب لنز با محتوای آب بالا افزایش یافته است. عده ای هم این موضوع را که ممکن است خود ماده لنز یک منبع مغذی برای رشد قارچ باشد و ممکن است باعث infiltration لنزهای نرم گردد مورد بررسی قرار می‌دهد. بعد از ۱۷ روز از رشد با برداشتن لنزها از SDA و با دست تمیز کردن و مالش دادن با محلول نمکی مشاهده شد که لنزها خیلی شکننده شده است که علت آنرا نفوذ قارچ به‌طور عمقی درون لنز و تخریب ساختار و دپلیمریزه کردن لنز می‌دانند. آلودگی قارچی منابع و عوامل مختلفی دارد که با مشاوره بیماران از اینکه از گذاردن لنز تماسی در محیط های قارچی اجتناب کند یا در نگهداری لنزها باعث جلوگیری آلودگی قارچی لنزها گردیم از طرف پزشک همراه است.
بیولوژی سلولی ملکولی
در این حوزه محققان روی پاسخ apoptosis در سلولهای اپی تلیال قرنیه انسان تحقیق کرده‌اند و نشان دادند که سلولهای اپی تلیال قرنیه، apoptosis را با مکانیزمهای مختلفی طی می‌کند. سایتوکین‌ها به‌ویژه IFNY باعث ارتباط زمانی apoptosis  در  سلولهای اپی‌تلیال قرنیه انسان در محیط کشت بافت می‌گردد و این امر زمانی مهم ا ست که IFNY در بین برخی از بیماریهای التهابی چشم تولید می‌شود و ممکن ا ست با پاتوفیزیولوژیک بیماری قرنیه مربوط باشد.
میکرو ارگانیسمهای درون سلولی نشان می‌دهد که افزایش تمایل سلولهای اپی تلیال قرنیه برای طی کردن  apoptosisمشابه کلید مهمی در دفاع میزبان در حذف سلولهای عفونی شده است.
مطالعات لایه اشک
لایه اشکی چشم، بخش مهم و بحرانی برای حفظ بینایی صحیح و راحتی چشم است. ساختار ترکیبات اشک بسیار مهم است.
دانشمندان علوم بیولوژی عواملی که باعث آسیب رساندن لایه اشکی می‌شود را تحقیق نمودند. یکی از این شرایط زمانی اتفاق می‌افتد که خانمی یائسه ( menopause ) باشد گزارش حاکی از افزایش خشکی و ناراحتی سطح چشم است لنزهای تماسی هم می‌تواند باعث چنین ناراحتی‌هایی گردند به‌خصوص برای کسانی که از این لنزها برای مدت طولانی استفاده می‌کنند البته همه این موارد دلایل بیوشیمیایی دارد. یک مطالعه روی زنان بالای ۴۰ سال یائسه ( menopause ) و postmenopusal (بعد از یائسگی)که به‌طور متناوب از درمانهای جایگزین هورمون استروژن استفاده می‌کردند، نشان داد که دارای نشانه هایی از خشکی چشم، کمی ضخامت لایه لیپیدی، کاهش حجم لایه اشک و پایداری آن بود و کمترین اثر در کنترل و گروه HRT را نسبت به گروه menopusal را دارا بودند.
اختلاف بین کل پروتئین اشک و لیپوسالین اشک بیانگر اختلافات بالا در کنترلها و  زنان   menopusal است. محققان نشان دادند که عدم تحمل لنزهای تماسی به حجم اشک به برخی اختلافات بیوشیمیایی مرتبط است. اینها شامل حضور لیپیدهای پایدار در اشک است که با حجم اشک مربوط می‌باشند. غلظت لیپازها در اشکهای افراد بالا ( با لنزهای تماسی غیر قابل تحمل ) کمتر بود اما مقدار لیپو کالین یک حامل لیپیدی بسیار با اهمیت‌تر است.
نتیجه این اختلاف مقدار باعث سریعتر بخار شدن اشک در لنزهای تما سی با عدم تحمل شخص نسبت به لنزهای قابل تحمل است که منجر به ناراحتی چشم می‌شود. محققان هم چنین در اشکهای بیماران مبتلا به برخی سرطانها یک نشانگر پروتئینی یافتند، این پروتئین که اصطلاحا LG  نامیده شده در بین مطالعه با لنزهای تما سی  با عدم تحمل یافت شد هم چنین این محققان برخی اشخاص را که پروتئین مربوطه را در اشک شان دارند را پیدا کردند که اغلب با پروتئین تولید شده بوسیله بیماران دارای سرطان پروستات و سینه یکسان بود. از این‌رو پروتئین اشک یک علامت بالقوه جهت تعیین مراحل نزدیکی سرطان پروستات یا پیشگویی یک عامل خطر بالا برای وجود سرطان پروستات و سینه به حساب می‌آید.
البته این مطالعه هنوز در حال بررسی است که آیا پروتئین LG می‌تواند یک تست تشخیص باشد یا نه؟
البته مسأله دیگر مهمی که باید در اینجا ذکر گردد در مورد mucin است. mucin با اتصال یافتن به باکتری و بی‌کپسول کردن باکتری و اضمحلال آن یک عامل دفاعی برای چشم به حساب می‌آید البته پاتوژنهای قویی مانند p. aeruginosa قادر ا ست تا از دفاع میزبان جلوگیری کند. ضمن اینکه اتصال بستگی به کرنشهای باکتریها هم دارد.
اتصال ویزیکولهای لیپیدی ( لیپوزومها ) روی سطح بیومواد یک سطح پوششی pro-active  ایجاد می‌کند. لیپوزومها در علم پزشکی برای سیستم‌های رهایش دارو به‌کار می‌رود  لیپوزومهای متصل شونده به سطح بیومواد قادر است تا داروها یا جزء بیواکتیو درون سلولها را رهایش کند البته نانو تکنولوژی می‌تواند رهگشای جدیدی در علم مهندسی بافت، رهایش دارو و درمان سرطان باشد.
بررسی لنزهای تماسی با محیط اشک در in-vitro
لنزهای  تماسی  نرم با محتوای آب ۷۰ درصد در این قسمت مورد بررسی قرار می‌گیرد که جزء گروه II ، FDA است ( غیریونی – محتوای آب بالا ). مدل اشک (مصنوعی) را به اینصورت می‌سازیم: بافر MOPS  ( N-morpholino)propane sulphonic acid ] – [3 بوسیله یک محلول بافر فسفاتی محلول بافر HANK محلول نمکی ( PBS- HBSS ) با تولید ۱۹ % حجمی PBS و ۱% حجمی HBSS  و در نهایت تشکیل پروتئینها. دو بافر مخلوط شده باید به غلظت گلوکز طبیعی اشک برسند وPH=7.4 که PH محیط اشک چشم ا ست. cls در ۳۷ درجه سانتی گراد و درون شیشه کوچک  مهر و موم شده ای در mm 1 محلول مدل اشکی مان قرار و در دوره های زمانی ۱،۶،۲۴ ساعت با آرام هم‌زدن مورد بررسی قرار می‌گیرد و بعد از عملیات لنزها در بافر PBS شستشو و سپس تحلیل می‌شود  برای بررسی جذب رسوب از طرف لنزهای تماسی از روش کالرومتری استفاده می‌شود ( با استفاده از دو ملکول پروتئین BCA (bicinchoninic acide ) و یونهای مس در محیط اسکالین).
مزیت این روش تعیین مقدار پروتئینهای جذب شده روی لنزهای تماسی و همچنین نفوذ یونهای مس به درون لنز و اتصال آنها با پروتئینهای نفوذ یافته درلنز است. سینیتیک و مورفولوژی رسوبات با AFM در مایع واسطه ای بررسی می‌شود و همچنین تحلیل  AFM  اجازه تشخیص نا همواری رسوبی و رفتار شان را به ما می‌دهد همچنین در این آزمایش مقدار پروتئین یا  میانگین رسوب پروتئین برای تخریب یا فساد لنز محاسبه شده ا ست  که با بررسی در محیط in-vivo  این  مقدار µg/lens  ۱۰-۲۰ که با آزمایش در محیط invitro همخوانی دارد به‌دست آمد اما مقدار بالایµg/lens 28 باعث فساد لنز می‌گردد که در آزمایش به دست آمده است.
بعضی مواد هم برای جلوگیری از رسوب پروتئین روی سطح لنز مورد آزمایش و تائید قرارگرفته است که شامل OBG (اکتیل β گلوکوساید )،Tween ( پلی اتیلن اکسایدسوربیتان )، OTG   (  اکتیل تیو گلوکوساید)، PEO (پلی اتیلن اکساید )، PPO ( پلی پروپیلن اکساید ) است.
روشهای استریلیزاسیون
لنزهای هیدروژلی جزء لنزهای نرم محسوب می‌شود از این‌رو روشهایی برای استریلیزاسیون آنها در نظر گرفته شده ا ست:
۱)  اتوکلاو،                 ۲) اتیلن اکساید و        ۳) تابش اشعه گاما.
برای لنزهای پایه PMMA از روش اتوکلاو استفاده نمی‌کنند ( به علت دمای تبدیل شیشه ۱۱۰= Tg ). و هم چنین از تابش گاما که منجر به dicoloration می‌شود. اما لنزهای PHEMA را می‌توان با روش اتوکلاو استریلیزه کرد این عمل در فشار بالا و در دمای پایین انجام می‌گیرد.
آلودگی محیطی لنز
یکی از مشکلات اصلی استفاده‌کنندگان لنز، آلودگی مانند  آلودگی هوا، محیط کار، وجود گرد و غبار در هوا که همگی منجر به رسوب ذراتی بر روی لنز شده و در نتیجه یک محیط مناسب برای رشد میکروبها فراهم می‌آورد. بسیاری از آلودگیها توسط خود شخص دارنده لنز بر روی لنز و چشم به وجود می‌آید.
استفاده از صابون، روغن، کرمهای دست و صورت، مواد آرایشی، برسهای مژه و اسپری‌های مو همگی می‌توانند به دست بچسبد و وقتی شخص لنز را در دست می‌گیرد این مواد به لنز منتقل می‌شود در مورد خانم‌ها استفاده از انواع پودرها، کرم‌ها، مواد آرایشی چشم به ویژه ریملها و سایه چشم همگی منابعی برای ایجاد عفونت و آلودگی میکروبی است بنابراین رعایت بهداشت فردی می‌تواند این گونه آلودگی‌ها را به شدت کاهش دهد.
موارد منع کاربرد لنزهای تماسی
قبل از تجویز لنز بایستی معاینات کامل صورت گیرد و این تشخیص به عهده چشم پزشک است به‌طور کلی برای موارد زیر لنز تجویز نمی‌شود:
۱) پر خونی مزمن چشم، ورم ملتحمه باکتریال ، ورم ملتحمه بهاره ، حالات حساسیت، شوره زدن مژه‌ها،
۲)  گل مژه، ناخنک، شالاذیون، برگشت پلک به داخل و خارج،
۳) انواع کدورتهای قرنیه ای به خصوص آنهایی که مربوط به اپیتلیوم است،
۴) انواع بیماریهای قرنیه‌ای و زخم قرنیه،
۵) فلج عصب قرنیه که منجر به بی‌حسی قرنیه شده است،
۶) بیرون زدگی کره چشم ( اگزوفتالمیا )،
۷)  بیماریهای مربوط به صلبیه چشم ( اسکلرایتیس، اپی اسکلرایتیس)،
۸) التهاب عنبیه حاد و مزمن ( ایریتیس)،
۹) التهاب کروئید،
۱۰) افراد مبتلا به دیابت،
۱۱) در خلبانان و کارکنان هواپیما ( به علت اختلاف فشار ممکن ا ست هوا به زیر لنز برود).
نتیجه گیری
سطوح لنزها به همان اندازه مهم است که ویژگیهای پلیمر بالک برای ما اهمیت دارد چون که سطوح، باعث افزایش bioactivity و biocompatiblity می‌شود. همچنین مقدار قابلیت عبور دهی یا قابلیت انتقال‌دهی اکسیژن باعث رساندن اکسیژن از لنز به قرنیه می‌شود تا در طی عمل گلیکولیز انرژی لازم برای قرنیه فراهم شود. در غیر اینصورت oedema قرنیه به وجود خواهد آمد. مقدار قابلیت انتقال پذیری اکسیژن برای جلوگیری از این عارضه c m 2.mlo2 /s.ml.mm Hg 10 ˆ-۹× ۸۷±۳٫ ۳است البته این مقدار برای لنزها بستگی به مقدار کاهش محتوای آب یا افزایش سطوح سلیکونی در فرمولاسیون لنز دارد.البته باید بین مقدار محتوای آب لنز که برای ویژگی دادن مکانیکی به لنز ضروری است و همچنین مقدار Dk ، یک حالت تعادلی برقرار باشد.
مبحث لنزهای تماسی بسیار گسترده است هما‌ن‌طور که در این نوشتار ذکر شده ما گستردگی زیادی را در مورد لنزها وجود دارد؛ لنزهایی از نوع سخت، نرم، RGP که هر کدام از اینها خود به بخشهایی تقسیم می‌گردد امروزه دانشمندان علم بیومواد روی هر کدام از این بخشها مطالعه زیادی می‌کنند و همان‌طور که گفته شد در زمینه لنزهای تماسی بر روی موادی با کارایی های بیشتر و ویژگیهای مناسب‌تر همانند خصوصیات اپتیکی، مکانیکی، فیزیکی، شیمیایی، بیولوژیک و … مطالعات صورت می‌گیرد.
بازار خوب مصرف لنزها سرمایه‌داران را به ساخت و طراحی لنزهای نسل جدید وادار نموده است بر طبق آمار انجمن چشم پزشکی آمریکا در دهه نود حدود ۳۰ میلیون آمریکایی از این لنزها ی چشمی استفاده کردند که حدود ۸۰ درصد آن را لنزهایی از نوع لنزهای تماسی نرم هیدروژلی تشکیل می‌داد.
متأسفانه در کشور ما در این زمینه کار زیادی صورت نگرفته است. البته شرکتهایی در این زمینه فعالیت خود را آغاز کرده‌اند، اما در مجموع همچنان به عنوان یک کشور وارداتی و مصرفی لنز به شمار می‌رویم و تاسف بیشتر اینکه بعضی از این لنزها با کیفیت نامطلوب در بسته‌هایی با علایم معتبر بسته بندی می شوند و به بازار ایران با قیمتهای نامناسب عرضه می شود امید است. اداره کل لوازم و تجهیزات پزشکی کشور گروهی متخصص را در حوزه بیومواد (با توجه به نیروهای متخصص فارغ‌التحصیل و آماده همکاری) در این مقوله‌ها مسؤول نماید.

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*