خانه / آشنایی با تجهیزات پزشکی / تجهیزات پزشکی / آموزش تست و عیب یابی مدارات الکتریکی

آموزش تست و عیب یابی مدارات الکتریکی

امروزه تقریبا نمی توان دستگاهی را پیداکرد که در آن برد و مدارات الکتریکی وجود نداشته باشد. در دنیای مهندسی پزشکی، تجهیزات پزشکی دارای بردهای پیچیده الکتریکی می باشند که یک مهندس پزشک باید این توانایی را داشته باشد که بتوانند آن ها را تعمیر کند. در این مطلب شمارا با تست قطعات الکترونیکی آشنا می کنیم.

Green electronic board illuminated from bottom

مقاومت انواع مختلفی دارد . فعلاً آموزش تست یک مقاومت ثابت را توضیح می دهم .
جهت تست از دونوع مولتی متر می توانیم استفاده کنیم :
تست با مولتی متر دیجیتال :
در این روش در حالیکه مولتی متر را در مد تست مقاومت می گذاریم دو ترمینال مولتی متر را به ابتدا به هم اتصال می دهیم تا سیمهای ترمینال وخطای مولتی متر را کنترل نمائیم سپس دو پایه ترمینال را به دوسر مقاومت وصل نموده مقدار اهم نشان داده شده را قرائت می کنیم در صورتیکه این مقدار با اندازه مقاومت که از روی رمز رنگها ویا از روی نوشته روی مقاومت قابل تشخیص است مقایسه می کنیم اگر این دو عدد بهم نزدیک بودند باتوجه به خطای مقاومت می گوئیم که مقاومت سالم است .
تست با مولتی متر آنالوگ ( عقربه ای (
در این روش نیز باید مولتی متر را در رنج های تست کننده مقاومت بگذاریم البته تعیین این رنج بستگی به مقدار مقاومت ما دارد اگر مقاومت ما کوچکتر از ۱۰۰ ، اهم است مولتی متر را در رنج
Rx1 و اگر از ۱۰۰، اهم بزرگتر و کوچکتر از ۱۰ کیلو اهم است در رنج Rx100 و در صورتیکه بزرگتر از ۱۰ کیلو و کوچکتر از ۱۰۰ کیلو در رنج Rx1k و در صورتیکه بزرگتر از ۱۰۰ کیلو باشد مولتی متر را در رنج Rx10k قرار داده و مقاومت را تست می کنیم در این مرحله نیز باید میزان اهم قرائت شده با اندازه واقعی مقاومت خیلی نزدیک باشد وفقط در حد خطای آن تلرانس قابل قبول است .
تست مقاومت های متغیر
تست مقاومتهای متغیر :
الف : پتانسیو متر :
برای تست پتانسیومتر به کمک مولتی متر آنالوگ : ابتدا رنج مناسب انتخاب و سپس پایه وسط پتانسیومتر را نسبت به دوپایه دیگر اهم چک می کنیم طبیعی است که سر لغزنده وسط در هر کجا باشد عددی قرائت می شود ونیز می دانیم مجموع هردوعددی که از جمع اعداد قرائت شده هردو پایه طرفین بدست می آید برابر مقدار اهم کل پتانسیومتر می باشد .

حال برای اطمینان از عمل کرد پتانسیومتر در حین تغییر اهم نیز می توانیم یک از پایه های کناری را نسبت به پایه وسط در حالی اهم چک نمائیم که پتانسیومتر را می چرخانیم در هر حالت باید تغییرات اهم را مشاهده کنیم اگر در نقطه ای تغییرات اهم ناجوری ( کم و زیاد شدن غیر طبیعی )
مشاهده شود پتانسیومتر مشکل دارد و خلاصه لازم است که تغییرات یکنواخت و بدون قطع شدن باشد .
تست ولوم : می دانیم که ولوم نیز نوعی مقاومت متغیر می باشد پس مانند پتانسیو متر تست می شود .
تست مقاومتهای متغیر ویژه یا مخصوص :
این نوع مقاومتها با تغییرات فیزیکی عمل می کنند .
تست مقاومت مخصوص Ldr :
می دانیم در مقابل تغییرات نور پاسخ می دهد . پس در حالیکه دو پایه آنرا به ترمینالهای مولتیمتر وصل نموده ایم در رنج Rx1k بهتر است در جلو نور مقاومت آنرا قرائت نموده سپس با ایجاد سایه تغییر مقاومت آن را مشاهده کنیم .با پاسخ در مقابل تغغییرات نور سالم بودن آن مشخص می شود .

تعمیر بردهای الکتریکی www.BMEcenter.ir (4)
تست مقاومت ویژه یا مخصوص Vdr :
می دانیم که Vdr نوعی مقاومت ویژه یا مخصوص است که با افزایش ولتاژ اهم آن کاهش می یابد پس معمولاً در جایی که قصد ثابت کردن ولتاژ را دارند مانند زنر استفاده می شود .
وبرای تست بدلیل ولتاژ بالای آن با اهمتر قابل تست نیست ودر مدار ودانستن مقدار ولتاژ محل تست می شود .
تست مقاومت Ptc :
می دانیم Ptc نوعی مقاومت است که با افزایش حرارت اهم آن افزایش و با کاهش حرارت اهم آن کاهش می یابد . پس اگر در حالیکه یایه های آن را به وسیله ترمینالهای مولتی متر گرفته ایم با وسیله ای حرارت زا مانند هویه ، سشوار ، ….. حرارت دهیم مقدار اهم آن زیاد شده وعلامت سالم بودن آن است . و عکس این عمل نیز درست است .
تست مقاومت ویژه Ntc :
عکس Ptc عمل می کند .
تست مقاومت Mdr :
این مقاومت در حوزه مغناطیس اهمش بالا می رود و می توان در هنگام تست با آهنربا تغییرات اهمش را ملاحظه کرد . نوع پیشرفته آن به نام Ic هال مشهور است . که در ضبط صوت های قدیمی سیلور دیده ایم .
تست انواع خازن توسط مولتی متر
تست انواع خازن :
تست خازنهای کمتر از۱۰ نانو فاراد بسادگی توسط مولتی متر انجام نمی شود و فقط با خازن سنج تست می شود در صورتیکه خازن سنج ندارید روشهای زیادی برای تست این نوع خازن می توان به کار برد .
اینجانب برای تست این نوع خازنها پیشنهادی به همکاران می دهم اگر حوصله نمودند تست کنند جالب است .
برای تست این نوع خازن سه دور سیم روپوش دار معمولی را به دور هسته ترانس Hv که در دم دست داریم و تلویزیون در حال دریافت یک برنامه می باشد پیچیده و یک سر سیم را شاسی نموده خازن را به سر بعدی متصل و بایک مقاومت ۱۰ کیلو اهمی شاسی کنید مطابق شکل :
در این حالت تلویزیون را روشن کنید طبیعی است که Hv در سیم پیچ القا ء حدود ۲۵ الی ۳۰ ولت پیک تو پیک خواهد داشت که با مولتیمترها نزدیک ۶ولت Ac می شود . حال ولتاژ دو سر خازن را اندازه گیری نمائید اینجانب در آزمایشی که انجام دادم خازن ۱n حدود ۵vac خازن ۸۲۰pf حدود ۴vac ولت را نشان داد می توان مقاومت کمتری را نیز انتخاب و رنج وسیعی از خازنها را تست نمود از این روش می توان برای تست انواع خازنهای پلاستیکی استفاده نمود . و نتایج مختلفی برای انواع خازنها تجربه نمود .
در این تست اگر دوسر خازن ولتاژی نداشته باشد به معنی شورت خازن واگر تقسیم ولتاژی مابین مقاومت و خازن صورت نگیرد به معنی قطع خازن می باشد . لازم به توضیح است که باید مقدار خازن و مقاومت را درست انتخاب نمود .

و حال تست خازنهای بالاتر از ۱۰nf الی ۱میکرو فاراد : برای تست این نوع خازن می توان مولتی متر را روی رنج Rx10 قرار داده و می دانیم لحظه وصل ترمینالهای مولتی متر اگر خازن خالی باشد توسط پیل ۹v داخل مولتیمتر شارژ شده و در حان شارژ عقربه مولتیمتر اهم مدار را در لحظه عبور جریان نشان می دهد مقدار ماکزیمم حرکت عقربه را برای همیشه بخاطر بسپارید تقریباً متاسب با ظرفیت خازن عقربه منحرف می شود .
اگر در این روش بعد از شارژ کامل خازن ، اگر خازن نشتی نداشته باشد خازن سالم است و اهم قرائت شده بی نهایت است . و در صورتیکه خازن نشت داشته باشد عقربه مقدار اهمی را نشان می دهد که گویای میزان نشتی خازن است .
ونیز اگر خازن قطع باشد هیچگونه عکس العمل مشاهده نمی شود و عقربه هیچ انحرافی نخواهد داشت .

تست خازنهای ۱میکرو فاراد الی ۱۰ میکرو فاراد :
قبل از نتیجه گیری باید به عرض برسانم که چون این خازنها الکترولیتی می باشند بنا براین ممکن است تغییر ظرفیت بدهند لذا این آزمایش فقط قطع ویا شورت خازن را نشان می دهد بنا براین در بعضی مراحل تغییر ظرفیت و وجود نشتی در خازن باید خازن توسط خازن سنج تست شود ولی این دلیل برای یک تعمیر کار و یا یک الکترونیک کار سبب نمی شود که این روش را یاد نگیرد .
برای این تست مولتی متر را در رنج Rx1k قرار داده و سپس شارژ و دشارژ خازن را باتوجه به قطبین باطری داخل مولتی متر( سیم مشکی مثبت و سیم قرمز منفی باطری است ) انجام می دهیم .
تست خازنهای بالاتر از ۱۰ میکرو فاراد :
برای تست این نوع خازن باید مولتی متر را در رنج Rx100 قرار دهیم :
شارژ و دشارژ خازن را ملاحظه نموده توجه به قطبین الزامی است و نشتی در حد جزئی قابل قبول است .
بنا براین بعد از شارژ عقربه اهم زیادی را نشان می دهد . اگر خازن موجب حرکت عقربه نگردد یعنی قطع و در صورتیکه صفر باشد یعنی خازن شورت است و اگر اهم کمی نیز قرائت شود به معنی خراب بودن خازن است .

تعمیر بردهای الکتریکی www.BMEcenter.ir (1)

تست انواع دیود
تست انواع دیود توسط مولتی متر :

در ابتدا ی توضیحات باید به عرض برسانم که تست قطعات در مدار و تست قطعات در خارج ازمدار باهم متفاوت است بنا براین همیشه این نکته را در نظر داشته باشیم .

تست دیود معمولی : دیودهای معمولی را بشناسیم این دیودها از جنس سیلسیوم بوده برای کاربردهای متفاوت قابلیت عبور جریانهای مختلفی را دارند ساده ترین نوع آن دیود ۱N4148 می باشد که ظاهری کوچک مانند درودهای زنر کم وات دارد و پوسته ی شیشه ای دارد . ویا دیودهای ۱N4001 و که در یکسو یازی فرکانس پائین بیسترین کاربرد را دارند مانند کار برد در آدابتورها .

بعد از شناخت سطحی با دیود معمولی تست آن را توضیح می دهم .

ابتدا قطعه را خارج از مدار تست می کنیم : در صورتیکه مولتی متر ما هیوکی ۳۰۰۷ باشد !

ترمینالهای مولتی متر را در گرایش مستقیم جهت تست عبور جریان از دیود به پایه های دیود اتصال دهید در این حالت باید ترمینال قرمز به کاتد و ترمینال مشکی به آند دیود متصل باشد می دانیم کاتد توسط خط مدور روی بدنه دیود مشخص است در این حالت از دیود جریانی که توسط پیل داخل مولتیمتر در آن جاری می شود عبور می کند ومقاومت دیود را برای این جریان می توانیم روی صفحه مولتی متر قرائت کنیم معمولاً حدود ۲۰ الی ۳۰ اهم است . و در این حالت حتماً مولتی متر باید روی RX1 باشد زیرا می خواهیم به حداکثر مقدار مقاومت ممکن دیود توجه داشته باشیم ودر این حالت این مقدار بایستی از ۳۰ اهم بیشتر نشود . وگرنه دیود در گرایش مستقیم نمی تواند جریان را به خوبی از خود عبور دهد .

تست در حالت معکوس : در این حالت ترمینال قرمز مولتی متر را به آند دیود وترمینال مشکی آن را به کاتد اتصال می دهیم اما چون باید مولتی متر را مُد RX10K بگذاریم باید توجه داشته باشیم که بادست پایه های مولتیمتر لمس نشود چون مولتی متر را در حالت سنجش مقاومت بالا گذاشته ایم زیرا می خواهیم کوچکترین نشتی ممکن دیود را بسنجیم و لابد دراین حالت هیچ گونه نشتی قابل قبول نیست و باید عقربه اصلاً انحرافی نشان ندهد .

تست دیود زنر : مولتی متر در گرایش مستقیم روی RX1 ومانند دیود معمولی باید ۲۰ الی ۳۰ اهم را نشان دهد واصطلاحاً گویند مولتی متر در گرایش مستقیم راه می دهد .
در گرایش معکوس مولتی متر باید روی مُد RX1K بوده و هیچ گونه نشتی قابل قبول نیست .
اما جهت تست کامل دیود زنر باید دیود را توسط ولتاژ بالا تر از ولتاژ شکست و مانند شکل زیر درمدار زیر قرار داده و ولتاژ شکست آن را اندازه گیری نمود . تا از درستی ولتاژ شکست دیود مطمئن شویم .

تست دیود ۲
تست دیود نوری ( Led )

ابتدا توضیحاتی راجع به بستن مدارات Led را در خدمت همکاران تقدیم می کنم .

اولین مطلب مهمی که به نظرم می رسد و بارها این موضوع را در مدارات الکترونیک شاهد بوده ام قرار دادن دیودهای Led در مدارات الکترونیکی بدون مقاومت کنترل جریان واین مسئله باعث خواهد شد که دیودled طول عمر کمتر ونیز صدمه رسیدن به مدارات می گردد .

چون Led یک دیود می باشد و بنا براین باید به عنوان دیود در مدارات مورد استفاده قرار گیرد . و هیچ وقت دیود را در مدار به عنوان مصرف کننده در نظر نداشته باشید . ونیز می دانیم هیچ مداری بسته بدون مصرف کننده نیست .

نتیجه عرایضم این است که در یک مداربسته که از Led استفاده می کنیم حتماً مقاومت کنترل جریان را با حساب وکتاب درستی در نظر داشته باشیم . مصرف یک Led از ۱۰ الی ۲۰ میلی آمپر است وبرای استفاده دائمی از یک Led در مدار مقاومت کنترل جریان آن را براساس این مقدار مصرف محاسبه کنیم .
ونیز می دانیم ولتاژ مورد نیاز یک Led بستگی به رنگ نور آن از ۷/۱ الی ۲/۲ ولت متفاوت است البته خیلی راحت این ولتاژ بدست می آید کافی است وقتی Led را در مدار قرار می دهیم ( باسری نمودن مقاومت کنترل جریان آن ) مقدار ولتاژ دوسر Led را اندازه گیری نمائیم . تا ولتاژ مورد نیاز Led بدست آید .
از دو مطلب فوق نتیجه می گیریم که اولاً با یک پیل ۵/۱ ولتی انتظار روشن شدن Led را نداشته باشیم چون هر Led با یک ولتاژ مخصوص خود روشن می شود .

ثانیاً اگر می خواهیم گرایش مستقیم یک Led را تست کنیم باید ولتاژ اعمالی به Led بیشتر از ۵/۱ باشد و نیز می دانیم که مولتی مترها اکثراً مانند مولتی متر هیوکی ۳۰۰۷ برای تست در حالت اهمی از باطری ۵/۱ ولتی برای مُدهای Rx1 و Rx100 و Rx1k استفاده می کنند و این ولتاژ نمی تواند یک دیود Led را روشن کند چون همچنانکه دربالاعنوان شد حداقل ۷/۱ ولت جهت شکستن سد پتانسیل Led لازم است .
بنا براین جهت تست در حالت حتی گرایش مستقیم یک Led باید از مُد Rx10k که تغذیه آن معمولاً توسط یک پیل ۹ ولتی انجام می گیرد استفاده نمود .
نتیجه نهایی :
تست Led : گرایش مستقیم : مولتی متر در مُد Rx10k و مولتیمتر باید راه بدهد .

تعمیر بردهای الکتریکی www.BMEcenter.ir (2)

یک نظر

  1. متشکر از اطلاعاتتونl

پاسخ بدهید

ایمیلتان منتشر نمیشودفیلدهای الزامی علامت دار شده اند *

*